Việt Nam giải bài toán nguồn vốn trung dài hạn (Kỳ 1)

Diễn đàn chuyên đề Vốn – Tài chính diễn ra vào ngày 21/8 tại Hà Nội với chủ đề “Mở rộng thị trường vốn – tài chính VN, thách thức và giải pháp” đi tìm lời giải cho bài toán vốn trung và dài hạn của VN.
<p><em>Toàn cảnh Diễn đàn chuyên đề Vốn - Tài chính ngày 21/8 tại Hà Nội. Ảnh: VnExpress.</em></p> (photo: )

Toàn cảnh Diễn đàn chuyên đề Vốn - Tài chính ngày 21/8 tại Hà Nội. Ảnh: VnExpress.

Doanh nghiệp vốn mỏng, ngân hàng nặng gánh

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đặt vấn đề về sức khỏe của các chủ thể tham gia kinh tế và vốn mỏng của các doanh nghiệp (DN), khi theo số liệu đến cuối 2016, có đến 53% DN hoạt động tại VN không có lợi nhuận. Ông đặt câu hỏi, vì sao hoạt động kinh doanh lại thiếu khả quan, phải chăng do tình trạng vốn mỏng. Nhiều DN hoạt động chủ yếu dựa vào vốn vay ngân hàng, do đó chi phí tài chính cao cộng thêm các chi phí khác khiến kinh doanh chưa tốt. Bên cạnh đó, vốn chủ sở hữu nhà nước còn hạn chế. “Cần xem tình trạng cơ cấu của thị trường mất cân đối chỗ nào - giữa thị trường tín dụng với thị trường vốn. Trong hoạt động tín dụng mất cân đối giữa tỷ trọng với các dịch vụ gia tăng, như phi ngân hàng, nhiều tổ chức tín dụng chủ yếu là dựa trên nền tảng hoạt động tín dụng. Gánh nặng của huy động vốn phải chăng ngân hàng đang quá sức?", ông nói.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ. Ảnh: VnExpress

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ. Ảnh: VnExpress

Mục tiêu đến 2020, tổng vốn hoá trên thị trường là 70% GDP. Bên cạnh đó là sự mất cân đối giữa thị trường vốn do chứng khoán cung cấp, mất cân đối giữa thị trường ngắn hạn và dài hạn... Về kỳ hạn trái phiếu, Phó Thủ tướng cho biết, trước đây chỉ kéo dài khoảng 3 năm, giờ VN phát hành 10 - 20 thậm chí 30 năm. Phó Thủ tướng đặt câu hỏi, chúng ta phải làm gì để tái cơ cấu thị trường này, để tham gia nhiều hơn vào thị trường trái phiếu Chính phủ. Phải phát triển nhanh thị trường trái phiếu DN cũng như đưa ra các biện pháp để giải quyết những bất cập liên quan.

Toàn cảnh Diễn đàn chuyên đề Vốn - Tài chính ngày 21/8 tại Hà Nội. Ảnh: VnExpress.

Toàn cảnh Diễn đàn chuyên đề Vốn - Tài chính ngày 21/8 tại Hà Nội. Ảnh: VnExpress.

Theo ông Fiachra MacCana, Giám đốc điều hành, Công ty Chứng khoán HSC, chúng ta gặp ba vấn đề, thứ nhất là sự thiếu vốn dài hạn. Điểm quan trọng quỹ hỗ trợ vốn dài hạn là một trong những giải pháp các ngân hàng giải quyết tình trạng vốn mỏng. Khi nói tới dài hạn, phải xác định đây là một trong những giải pháp các ngân hàng cần nâng vốn để giảm tình trạng vốn mỏng, đồng thời cung cấp các giải pháp để có gói vay dài hơn. "Nói đến dài hạn là nói đến khoản vay thế chấp dài hạn, trong thời gian 30-40 năm. Trong khoảng 20 năm nữa, VN sẽ xây dựng được khoản vay dài hạn lớn, dựa vào quỹ hưu trí tư nhân - công cụ cung cấp vốn dài hạn hiệu quả. Đây cũng là một trong những giải pháp nâng nguồn vốn cho các DN. Bên cạnh đó, thị trường trái phiếu cũng đóng vai trò quan trọng", ông nói.

Theo đó, những người chưa có cơ hội tham gia vào thị trường nhà ở, bất động sản, khi có nguồn vốn, họ có thể tham gia. Vì vậy, cần đào tạo cho lực lượng lao động VN trong 15-20 năm nữa sẽ được tiếp cận nguồn vốn dài hạn . “Vai trò của Chính phủ là làm thế nào để sửa đổi về luật thuế, luật doanh nghiệp. Khi chúng tôi tiến hành nghiên cứu thì thấy nói nhiều đến quỹ hưu trí tư nhân -  một trong những mô hình Thái Lan tâm đắc. Các quỹ hưu trí tư nhân cũng phát triển tại nhiều nước, VN có thể học hỏi để nâng nguồn vốn dài hạn. Để thành lập và vận hành quỹ tư nhân thành công cần 20-30 năm. Từ bây giờ chúng ta thực hiện những sáng kiến này thì 20 – 30 năm sau con cháu chúng ta sẽ được hưởng thành quả".

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước VN. Ảnh: VnExpress.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước VN. Ảnh: VnExpress.

Vốn ngắn hạn chiếm 70% GDP

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cho rằng, thị trường tài chính trong những năm qua chưa phát triển đúng theo mong muốn, nhưng thị trường chứng khoán và tiền tệ vẫn phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua. Đây là kênh cung cấp vốn chủ yếu cho nền kinh tế.

Những năm gần đây, thị trường chứng khoán có nhiều điểm đột phá. Vốn hóa thị trường chứng khoán năm 2017 tăng trên 70%. Với thị trường tiền tệ, tính chung, tỷ lệ tín dụng trên GDP khoảng 130%. Quy mô thị trường trái phiếu DN thấp, chỉ chiếm 1,25%, trong khi quy mô trái phiếu Chính phủ vẫn chiếm chủ yếu. Đây đều là nguồn vốn ngắn hạn nên nhu cầu vốn vay trung dài hạn lớn, tạo áp lực cho các tổ chức tín dụng.

Với nguồn vốn hiện tại, tỷ trọng vốn ngắn hạn chiếm 70% GDP nhưng đã cải thiện nhiều so với 5-6 năm trước. Áp lực cho vay trung, dài hạn vẫn lớn và các tổ chức tín dụng phải đối mặt với rủi ro về chênh lệch kỳ hạn. Đối với trái phiếu chính phủ, các tổ chức tín dụng vẫn nắm hơn 80% lượng trái phiếu. 

Trong những năm qua, Ngân hàng Nhà nước chú trọng khắc phục 2 điểm này. Trong đó, Ngân hàng chú trọng cân đối nguồn vốn để kiểm soát rủi ro, nhất là ở thị trường bất động sản, chứng khoán. Chính sách lãi suất cũng khuyến khích nguồn vốn dài hạn để cải thiện nguồn vốn dài hạn.

Những năm gần đây, thị trường chứng khoán có nhiều điểm đột phá. Vốn hóa thị trường chứng khoán năm 2017 tăng trên 70%. Với thị trường tiền tệ, tính chung, tỷ lệ tín dụng trên GDP khoảng 130%. Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp thấp, chỉ chiếm 1,25%, trong khi quy mô trái phiếu Chính phủ vẫn chiếm chủ yếu. Đây đều là nguồn vốn ngắn hạn nên nhu cầu vốn vay trung dài hạn lớn, tạo áp lực cho các tổ chức tín dụng.

Với nguồn vốn hiện tại, tỷ trọng vốn ngắn hạn chiếm 70% GDP nhưng đã cải thiện nhiều so với 5-6 năm trước. Áp lực cho vay trung, dài hạn vẫn lớn và các tổ chức tín dụng phải đối mặt với rủi ro về chênh lệch kỳ hạn. Đối với trái phiếu chính phủ, các tổ chức tín dụng vẫn nắm hơn 80% lượng trái phiếu. 

Trong những năm qua, Ngân hàng Nhà nước chú trọng khắc phục 2 điểm này. Trong đó, Ngân hàng chú trọng cân đối nguồn vốn để kiểm soát rủi ro, nhất là ở thị trường bất động sản, chứng khoán. Chính sách lãi suất cũng khuyến khích nguồn vốn dài hạn để cải thiện nguồn vốn dài hạn.

Ông Andy Ho, Giám đốc điều hành VinCapital. 

Ông Andy Ho, Giám đốc điều hành VinCapital. 

Xây dựng thị trường trái phiếu DN

Nói về giải pháp tái cấu trúc thị trường, ông Andy Ho, Giám đốc điều hành VinaCapital đề cao môi trường pháp lý, chính sách minh bạch để gia tăng vai trò của các định chế phi ngân hàng trong việc cung ứng vốn cho thị trường.

Từ năm 2014 đến nay, thị trường vốn tài chính VN phát triển nhanh, nổi bật là thị trường cổ phiếu. Theo ông, đây là cách hữu hiệu để tăng nguồn vốn dài hạn và là động lực để khuyến khích các nhà đầu tư tập trung vào thị trường trái phiếu. Khi áp dụng các hình thức đầu tư, chúng ta cần xem lợi nhuận thu được và khả năng thanh khoản. "Khi mua trái phiếu DN, chúng tôi hy vọng DN sẽ được niêm yết trên sàn chứng khoán được đánh giá tín nhiệm. Chúng ta phải sử dụng cơ quan xếp hạng tín nhiệm được đánh giá cao trên thế giới, đảm bảo sau khi phát hành chúng, những người sở hữu trái phiếu của DN sẽ không phải gặp vấn đề rủi ro bên ngân hàng hay khả năng quản lý kém của ngân hàng", ông Andy Ho nhấn mạnh.

Ngoài ra, ông cũng cho rằng, có thể chỉ định một quỹ ủy thác hoặc cơ quan ủy thác đứng ra trong việc mua bán trái phiếu của DN, tạo cảm giác an tâm khi họ mua trái phiếu, chứng khoán, cổ phếu dưới những dạng thức đa dạng, đồng thời cần có môi trường về mặt pháp lý, chính sách minh bạch.

Ông Trần Văn Dũng, Chủ tịch UBCKNN. Ảnh: VnExpress.

Ông Trần Văn Dũng, Chủ tịch UBCKNN. Ảnh: VnExpress.

Ông Trần Văn Dũng - Chủ tịch UBCKNN cho hay, về đề xuất thành lập các DN xếp hạng tín nhiệm tại VN cơ quan quản lý đang xin phép Bộ Tài chính. Tuy nhiên ông cho rằng, sau khi cấp phép vẫn cần có thời gian để đánh giá quá trình hoạt động của tổ chức xếp hạng tín nhiệm. Tại Thái Lan, khi các DN phát hành trái phiếu cần phải thông qua đánh giá của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm. “Để thị trường trái phiếu minh bạch cần phải niêm yết. Hiện UBCK đề án xây dựng thị trường trái phiếu DN. "Chúng tôi thu thập các thông tin liên quan, Bộ Tài chính đang chỉ đạo để xây dựng trung tâm thị trường trái phiếu DN, xây dựng sàn giao dịch tập trung, trên cơ sở đó, nhà đầu tư có thể biết được giá của DN", ông Dũng nói.

vote data