60% vốn sản xuất kinh doanh từ tín dụng đen

Tiếp tục trao đổi tại Diễn đàn chuyên đề Vốn – Tài chính ngày 21/8 tại Hà Nội, ông Nguyễn Kim Hùng - Giám đốc Công ty CP tái cấu trúc DN Việt (Vero) khẳng định, các DN vừa và nhỏ chưa có cấu trúc vốn. Từng tham gia cấu trúc nhiều DN, ông nhận thấy, các DN vừa và nhỏ được chia thành 3 loại, trong đó, phần lớn là những thanh niên, kỹ sư đi lên từ đam mê, mong muốn khởi nghiệp.

Theo ông, nhóm DN này không biết gì về vốn trong khi việc tiếp cận ngân hàng, gặp nhiều khó khăn. Vốn thực chỉ chiếm 20-30%, còn lại là liên kết tài chính giữa gia đình, bạn bè, anh chị em. Khi ngân hàng không cho vay, trái phiếu Chính phủ không thể tiếp cận, họ buộc phải sử dụng đến nguồn vốn không chính thức hay gọi là "tín dụng đen".

Ông Nguyễn Kim Vũ, Vero cho hay, có những sàn của DN tư nhân có thể kết nối và thu hút 35.000 tỷ đồng trong 6 tháng. 

Ông Nguyễn Kim Vũ, Vero cho hay, có những sàn của DN tư nhân có thể kết nối và thu hút 35.000 tỷ đồng trong 6 tháng. 

"Chỉ cần tìm kiếm cụm từ 'cho vay vốn' trên Internet sẽ ra 20 triệu kết quả. Thị trường có nhiều loại hình cho vay, nhưng chi phí sử dụng tương đối cao", ông  Hùng cho biết. "Có những doanh nghiệp vừa và nhỏ, thậm chí có tới 60% tổng vốn sản xuất kinh doanh là vốn từ tín dụng đen", ông nói. Ông mong muốn Chính phủ tạo ra khung pháp lý để giúp DN vừa và nhỏ có thể tiếp cận nguồn vốn này một cách hợp lệ, bởi chi phí sử dụng vốn lên đến trên 10% nhưng chưa được hoạch định vào chi phí hợp lý hợp lệ. Họ buộc phải tính toán để có thể hợp lý hóa những khoản vốn này. 

Ông Hà Huy Tuấn, Phó Chủ tịch Uỷ ban Giám sát tài chính quốc gia nêu ra bốn nguyên nhân khiến tín dụng đen nở rộ. Thứ nhất, tín dụng đen tồn tại theo nhu cầu của người dân. Vay theo hình thức này khá nhanh gọn, không vướng điều kiện chặt chẽ như của ngân hàng. Thứ hai, có tình trạng dùng nguồn vay từ tín dụng đen trả nợ ngân hàng. Thứ ba, trong thời gian qua, sự phát triển công nghệ thông tin  khiến cho cách tiếp cận trực tiếp giữa bên có nhu cầu vay và cho vay càng trở nên thuận tiện. Thứ tư, là vấn đề khơi thông nguồn vốn. Người dân không muốn gửi ngân hàng vì cho vay bên ngoài lãi suất cao hơn.

Tìm cách kiểm soát tín dụng đen

Ông Hà Huy Tuấn, Phó chủ tịch UBGSTCQG cho rằng tín dụng đen tồn tại theo nhu cầu người dân. 

Ông Hà Huy Tuấn, Phó chủ tịch UBGSTCQG cho rằng tín dụng đen tồn tại theo nhu cầu người dân. 

Tuy nhiên, ông Hà Huy Tuấn cũng cho rằng quỹ tín dụng đen không phải xấu. Trên thế giới, tín dụng đen đã tồn tại rất lâu dưới dạng hoạt động như ngân hàng nhưng không được công nhận. Theo ông, làm sao hợp thức hoá, cơ quan thuế cần có bằng chứng ở mức độ hợp lý, như ở nhiều nước, phải tính toán một tỷ lệ nào đó phù hợp. Đồng thời, chúng ta phải nghiên cứu sử dụng dịch vụ về thuế, đơn cử thuế tư nhân... 

Về phía cơ quan Nhà nước, chúng ta phải làm thế nào để Nhà nước giúp và cung ứng nguồn vốn được. Cụ thể, làm sao để người dân hiểu ngân hàng cũng muốn cho vay, rà soát đơn giản hoá thủ tục cho vay, thanh toán.

Ông Warrick Cleine, Chủ tịch kiêm CEO KPMG tại VN và Campuchia cũng đồng tình rằng, tín dụng đen không hoàn toàn xấu. "Đen ở đây không hoàn toàn là xấu, vì nó có những mặt để tạo điều kiện cho người vay tiền. Tuy nhiên, chúng ta cần có chính sách để kiểm soát thị trường này hiệu quả. Câu hỏi đặt ra ở đây là chúng ta phải thể chế hóa, chính thức hóa những tín dụng đen như thế nào, cần đưa vào khuôn khổ ra sao để điều tiết thị trường này. Chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm của một số ngân hàng lớn ở Hà Lan". 

Ông Warrick Clein, Chủ tịch kiêm CEO KPMG tại VN và Campuchia cho rằng, người nông dân vay con bò khác với khoản vay của một DN, nên các thủ tục cho vay cần gọn nhẹ tùy vào quy mô, đối tượng. 

Ông Warrick Clein, Chủ tịch kiêm CEO KPMG tại VN và Campuchia cho rằng, người nông dân vay con bò khác với khoản vay của một DN, nên các thủ tục cho vay cần gọn nhẹ tùy vào quy mô, đối tượng. 

Ông diễn giải, các DN vừa và nhỏ tiếp cận khoản vay của ngân hàng qua nhiều kênh, chính thống hoặc không. Các ngân hàng cần có thủ tục gọn nhẹ để người dân tiếp cận khoản vay hiệu quả. Ví dụ, người nông dân vay để mua một con bò hoàn toàn khác với khoản vay của DN. Do đó, chúng ra cần có cơ chế khác nhau, tùy thuộc vào khoản vay, quy mô và đối tượng", ông Warrick Cleine cho biết. Theo ông, Chính phủ cần có hệ thống giám sát, kiểm soát bộ phận tín dụng này rõ ràng, cũng như có biện pháp để bảo hộ các hoạt động tín dụng chính thức.

Chuyên gia Ngân hàng Thế giới, ông A. Alatabani gợi mở giải pháp bằng các gói sản phẩm tín dụng khác nhau cho thị trường, chẳng hạn như thuê mua tài sản có thể là kênh để các DN nhỏ và vừa tiếp cận khoản vay; hoặc công cụ khác như Fintech.

Ông Nguyễn Kim Hùng, Chủ tịch Verco cho rằng, cộng đồng DN tư nhân cũng có thể góp phần hạn chế tín dụng tín dụng đen. Có những sàn của DN tư nhân có thể kết nối và thu hút 35.000 tỷ đồng trong 6 tháng. Nếu có cơ chế, khung pháp lý, nền tảng cho các DN sử dụng công nghệ, các DN tư nhân sẵn sàng tham gia các giải pháp về vốn và có thể lượng tiền lớn, ngay cả các startup cũng có thể IPO trên nền tảng số. "Tuy nhiên, tôi đề xuất Chính phủ trong nền tài chính thứ cấp, nếu cho thử nghiệm mà sai thì không nên hình sự hóa", ông nói.